Διήγημα ευρείας αποδοχής με τον τίτλο “Button Button” δημοσιευμένο γύρω στα 1970 στο... Playboy (ναι, ναι, έχει και υλικό για διάβασμα το περιοδικό αυτό), μετατρέπεται μετά από 15 χρόνια σε τηλεοπτικό σενάριο της πασίγνωστης σειράς “Twilight Zone”, για να καταλήξει σε κινηματογραφικό σενάριο. Το story μας αφηγείται την ιστορία ενός νέου, αλλά απένταρου ζευγαριού με παιδί, της Norma και Arthur Lewis, που λαμβάνουν ένα δώρο από το πουθενά: ένα ξύλινο κουτί, που θα αλλάξει τη ζωή τους για πάντα, καθώς το μόνο που έχουν να κάνουν, είναι να πατήσουν το κουμπί στο κουτί, για να γίνουν κατά ένα εκατομμύριο δολάρια πλουσιότεροι. Too good to be true? Σωστά, γιατί, με το πάτημα του κουμπιού αυτού, κάποιος άνθρωπος εκεί έξω, τον οποίο δε γνωρίζουν, θα πεθάνει.
Σκηνοθέτης και σεναριογράφος ο Richard Kelly του Donnie Darko ενώ η ιστορία είναι μια επιμέλεια του Richard Matheson.

Έλενα Αυγερινού

Μετά την αναπάντεχη επιτυχία του Donnie Darko αρχικά σε στενούς κινηματογραφικούς κύκλους και λίγο αργότερα ως ένα μαζικό καλτ φαινόμενο που έτεινε να γίνει κοινωνικό, ο νεαρός και απαραιτήτως θρασύς Ρίτσαρντ Κέλι μπήκε για τα καλά στον αγώνα να ξεπεράσει τον εαυτό του. Χαμένος (και... χωμένος) σε ένα υπερφιλόδοξο πρότζεκτ που επιθυμούσε να αποκτήσει το στάτους του Donnie Darko και να γίνει ένα φιλμ-ορόσημο για την ποπ-αρτ γενιά που αναδυόταν από τις στάχτες της στη νέα χιλιετία, κατέληξε να πελαγοδρομεί σε έναν οπωσδήποτε ενδιαφέρον αλλά και φλύαρο γρίφο που περνιόταν για φιλοσοφικό κινούμενο οπτικό δοκίμιο. Κάπου εκεί όφειλε, αν ήθελε να σώσει την παρτίδα και να δώσει την ευκαιρία στον εαυτό του να γυρίσει ένα ακόμη φιλμ ακριβώς με τον τρόπο που θέλει, να συμμορφωθεί με πιο mainstream αφήγηση στο παραδοσιακά ερεθιστικό αρχικό του θέμα.
Κάπως έτσι προέκυψε το Κουτί, ένα φιλμ που χρησιμοποιεί μια, νομίζεις, ανούσια και απλή εναρκτήρια ιδέα: Μια παντρεμένη μητέρα ενός μικρού αγοριού δέχεται την ξαφνική, αλλά έπειτα από σχετική προειδοποίηση, επίσκεψη ενός αγνώστου ο οποίος της κάνει μια περίεργη όσο και δελεαστική πρόταση. Αφήνει ένα μεσαίου μεγέθους κουτί με ένα κουμπί στην πάνω πλευρά του στο τραπέζι και της προσφέρει ένα εκατομμύριο δολάρια για να το πατήσει, γνωρίζοντάς της πως η πράξη της αυτή θα προκαλέσει τον θάνατο σε κάποιον άνθρωπο στον κόσμο που δεν γνωρίζει καθόλου.
Εντάξει, κάθε στοιχειωδώς σκεπτόμενος άνθρωπος θα αναγάγει την προφανώς αλληγορική αρχική αυτή ιδέα πριν ακόμη εξελιχθούν οι σεκάνς του φιλμ σε έναν σκελετό ηθικού διλήμματος, ωστόσο ένας γνήσιος auteur όπως ο Κέλι οφείλει να χρησιμοποιήσει τον ενδιάμεσο φιλμικό του χρόνο προς ανάπτυξή της και όχι για απλό “γέμισμα”. Έτσι, τοποθετεί την δράση στα ανατρεπτικά 70s και τον σύζυγο εργατικό επιστήμονα στη NASA, σκέτο ονειρικό πάντρεμα της βιβλικής αλληγορίας του με την επιστημονική φαντασία που τροφοδοτεί με υποπλοκές το φιλμ και δίνει χώρο στον χαρισματικό Κέλι να ξεδιπλώσει την δεινότητά του στην ανάπτυξη μιας θρίλερ ατμόσφαιρας. Παλιομοδίτικο αλλά όχι ενοχλητικό, το σασπένς που χτίζει ο Κέλι γιγαντώνεται υπό τη συνεχή παρουσία υποβλητικής μουσικής παραμένοντας απλώς το εξωτερικό περίβλημα σε ένα σοφιστικέ πολυεπίπεδο, αλλά όχι τολμηρό όσο θα του έπρεπε, υπαρξιακό-θρησκευτικό-μεταφυσικό δράμα.
Οι όροι του κυρίου που χτυπάει την πόρτα της οικογένειας (να μην μιλήσει σε κανέναν καθώς και το χρονικό όριο των 24 ωρών της ισχύος της προσφοράς) οριοθετούν με τη σειρά τους τον φιλμικό χρόνο και συμπιέζουν την προβληματική αφήγηση του φιλμ, στην οποία ο Κέλι διαπερνά με αναρχικό χιούμορ μια ανατροπή του live and let die μηδενισμού: Το ζευγάρι ενώ είναι πολύ ευκατάστατο δέχεται εν τέλει την προσφορά καθώς με μια σειρά γεγονότων κατά τους ίδιους βαδίζουν στην οικονομική κατάρρευση, την ίδια στιγμή που ο θεατής απολαμβάνει την ανάγνωση της ανατροπής του κρυφού φόβου της μπουρζουαζίας. Η ταινία δυστυχώς χάνεται όταν επιχειρεί να απλώσει τις θεματικές της σε παράλληλους συμβολισμούς: Η κάλπικη ελευθερία του ατόμου που προκαθορίζεται από τις επιβολές της εξουσίας λες και σε ένα λαβυρινθώδες παιχνίδι που μετακινεί τα τείχη του κλείνοντας κάθε διέξοδο, ο επίμονος συμβολισμός της κλεισμένης σε κουτί (σπίτι, τηλεόραση, γραφείο και πάει λέγοντας) ζωής, η απώλεια αισθήσεων (παραδειγματική τύφλωση πριν τη συμμόρφωση με τους κανόνες) ως αντίστοιξη της ζωής που μετράει τον χρόνο της και εσωτερικεύει την απειλή δείχνοντας με ενοχλητικό διδακτισμό προς τον... εαυτό μας, όλα αυτά καθώς το φιλμ γεμίζει με υποϊστορίες το αποκόπτουν από την βασική γραμμή της αλληγορίας του και τη σπουδή της πολύ ενδιαφέρουσας αρχικής του ιδέας.

Πάνος Τράγος