Η ταινία είναι παραγωγής του 1980 και είναι αφιερωμένη στον Νίκο Μπελογιάννη, τον επαναστάτη και κουμμουνιστή που εκτελέστηκε από το "δημοκρατικό" ελληνικό κράτος το 1952. Πριν μιλήσουμε για την ταινία ας δούμε λίγο την ιστορία.
Ποιος ήταν ο Νίκος Μπελογιάννης
Γεννημένος στην Αμαλιάδα το 1915, εντάχθηκε από μικρός στο ΚΚΕ, φυλακίστηκε από το Μεταξά και το 1941 παραδόθηκε μαζί με άλλους αριστερούς κρατούμενους στους γερμανούς κατακτητές. Δραπέτευσε το 1943 και αμέσως εντάθηκε στον ΕΛΑΣ, πολεμώντας μαζί με τον Άρη Βελουχιώτη. Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου. Ήταν πολιτικός επίτροπος στη 10η Μεραρχία του Δημοκρατικού Στρατού και μετά την ήττα εγκατέλειψε τη χώρα, το 1949. Τον Ιούνιο του 1950 επέστρεψε, κρυφά φυσικά, στην Ελλάδα με σκοπό να οργανώσει τον παράνομο κομματικό μηχανισμό. To ψευδώνυμό του ήταν Κώστας και είχε έρθει μαζί με την αγαπημένη του Έλλη Ιωαννίδου.
Η παράνομη οργάνωαση του ΚΚΕ έκανε αυτόν και τους συντρόφους του να επικοινωνούνε μυστικά και να κινδυνεύουν με σύλληψη και θάνατο ανά πάσα στιγμή. Πράγματι ο Μπελογιάννης μαζί με την άλλη αλλά και άλλους τους συντρόφους δεν γλυτόνουν την σύλληψη και καταλήγουν στην φυλακή την ίδια ώρα που η Έλλη είναι έγγυος. Πρωθυπουργός της Ελλάδας εκείνη την εποχή είναι ο Πλαστήρας που είναι μετριοπαθής και δεν θέλει άλλον ένα εθνικό διχασμό μετά τον εμφύλιο. Έτσι παρά την απόφαση του στρατοδικίου για θάνατο στους κουμουνιστές, η εκτέλεση δεν θα γίνει. Περίπου ένας χρόνος θα περάσει με ανατροπή της κυβέρνησης Πλαστήρα και επαναεκλογή του, την ίδια ώρα που η CIA και μια εθνικιστική οργάνωση με το όνομα ΙΔΕΑ προσπαθούν να επιβληθούν στην Ελλάδα και να οδηγήσουν όλους τους κουμμουνιστές σε θάνατο. Η ανακάλυψη κάποιων ασυρμάτων οδηγεί τον Μπελογιάννη εκ νέου σε δίκη μαζί με τους συντρόφους του. Είναι γνωστή η ομιλία του κατά την απολογία που τόνισε ότι θα τον σκοτώσουν για τα πιστεύω του και όχι για κατασκοπία όπως ήταν η κατηγορία. Σε εκείνη την δίκη και χάρη σε μία φωτογραφία με ένα γαρύφαλλο έγινε γνωστός σε όλον τον κόσμο ως ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο. O Πλουμπίδης, μέλος του ΚΚΕ, ανέλαβε την ευθύνη για όλη την δράση και είπε με ένα γράμμα του δημοσια ότι αυτός είναι ο αρχηγός και οργανωτής της παράνομης δράσης σε μία προσπάθεια να σώσει τον Μπελογιάννη, ωστόσο κατηγορήθηκε ακόμα και από το ίδιο το ΚΚΕ για προδοσία για αδιευκρίνιστους λόγους.
Την Κυριακή, 30 Μαρτίου 1952, στις 4.10 τα ξημερώματα, ο Νίκος Μπελογιάννης και τρεις ακόμη καταδικασθέντες σύντροφοί του οδηγούνται στο απόσπασμα. Κυριακή και ξημερώματα για να αποφευχθούν οι αντιδράσεις από τους συντρόφους του Μπελογιάννη, αλλά και η διεθνής κατακραυγή, την ίδια ώρα που ακόμα και οι Γερμανοί κατακτητές δεν έκαναν εκτελέσεις Κυριακή.
Η ταινία
Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο Σίγουρα η ιστορία του Μπελογιάννη είναι ότι πρέπει για να γίνει ταινία. Και ο Τζίμας το 1980 συγκέντρωσε ότι πιο καλό από υποκριτικής κυκλοφορούσε στην Ελλάδα τότε για να κάνει αυτήν την ταινία. Μια ματιά στα ονόματα προκαλεί δέος. Ωστόσο αν και η ταινία αποδίδει την επόχή, τον αντικουμμουνισμό και τους κεντρικούς χαρακτήρες με έναν καλό τρόπο, δεν φαίνεται σε κανένα σημείο να γίνεται μια ενιαία ιστορία με αρχή και τέλος. Μοιάζει περισσότερο με ντοκυμαντέρ παρά με πολιτική ταινία και εκεί ακριβώς είναι που χάνει το παιχνίδι. Το σενάριο και η σκηνοθεσία είναι ακριβώς γραμμένα γι αυτό τον λόγο και ίσως να μην πρέπει να κατηγορηθούν, ωστόσο όταν βλέπουμε μια ταινία, την κρίνουμε σαν ταινία και όχι μόνο για τα πολιτικά και κοινωνικά της μηνύματα ανεξάρτητα αν συμφωνούμε με αυτά η όχι. Προσωπικά λοιπόν θα περίμενα μια μεγαλύτερη κορύψωση στην ταινία καθώς και καλύτερες ερμηνείες από κάποιοα μέλη του cast.
Γενικά η αισθητική της ταινίας δεν είναι καλή και αν κάποιος θέλει να δει μια ταινία και όχι να μάθει ιστορία σίγουρα η επιλογή δεν είναι και τόσο καλή. Ωστόσο για όποιον θέλει να ασχοληθεί με την εποχή εκείνη και θέλει να μάθει κάποια πράγματα παραπάνω για τον Μπελογιάννη, το ΚΚΕ όπως ηταν τότε (και μάλλον και τώρα) και γενικά για την πολιτική κατάσταση της εποχής σίγουρα αξίζει τον κόπο να σπαταλήσει δύο ώρες για αυτήν την ταινία. Εξάλλου ταινίες με ιστορικά γεγονότα, πόσον μάλλον τέτοια που προωθούν τα ιδανικά της ελευθερίας του λόγου, της δημοκρατίας και της ειρήνης, είναι σίγουρα διαχρονικές και τα μηνύματά τους πρέπει να μας γίνουν συνείδηση.

Γιάννης Πατλάκας
Βαθμός 7